Özer Şenyurt

Bugünlerde sık sık duyuyoruz: “Akıllı ev”, “akıllı bina”, “akıllı şehir”…
Ama bir durup düşünelim: Bu sistemler gerçekten akıllı mı, yoksa biz onlara yanlış bir isim mi veriyoruz?

Akıllı Sistemler 

Şunu en baştan söylemek lazım: “Akıllı” kelimesi kulağa hoş geliyor, pazarlaması da kolay. Ama teknik açıdan yanıltıcı. Çünkü bu sistemlerin bir aklı yok. Kendi başlarına düşünemez, muhakeme yapamazlar. Onları “zekâ tabanlı” ya da daha doğru bir ifadeyle “bina otomasyon sistemleri” olarak tanımlamak gerekir.

O halde önce şu iki kavramı netleştirelim: Akıl ve Zekâ.

Akıl ve Zekâ

Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılıyor.

  • Akıl, doğuştan gelen bir yetenek: düşünme, muhakeme ve doğruyu yanlıştan ayırma gücü.
  • Zekâ ise öğrenme, problem çözme, analiz yapma ve mantıksal ilişkiler kurma becerisidir. Üstelik geliştirilebilir.

O halde “akıllı ev” ya da “akıllı şehir” dediğimiz yapılar aslında akıllı değildir. Onlar insan zekâsının işlevlerini taklit eden, zekâ tabanlı sistemlerdir.

İnsan Zekâsı ve Yapay Zekâ 

İnsan zekâsı hem doğuştan getirdiğimiz yetenekleri (akıl, sezgi, mantık) hem de deneyim ve öğrenmeyle kazandıklarımızı kapsar.
Yapay zekâ ise bundan farklıdır: İnsan zekâsının belirli yönlerini taklit eden algoritmalar ve modeller bütünüdür. Onun kendine özgü bir “aklı” yoktur. Sadece insan zekâsını modeller, belirli görevleri yerine getirir. Ama asla insan aklına sahip olamaz.

Akıllı Sistemlerin Gerçek Yüzü

Dolayısıyla “akıllı ev” ya da “akıllı bina” dediğimiz şeyler aslında şudur: İnsan zekâsının belirli işlevlerini modelleyen algoritmalar ve veriye dayalı karar mekanizmalarıyla çalışan zekâ tabanlı otomasyon sistemleri.

İnsanlar “akıllı ev” dediğinde genelde şunu kasteder:
Evinizden çıkarken ışıklar kendiliğinden kapanır, kombi dış sıcaklığa göre ayar yapar, güvenlik kamerası hareket algılar. Ama bilin ki bu sistemlerin kendi aklı yoktur. Sadece önceden tanımlanmış algoritmalarla çalışırlar.

Bu yüzden onları “bina otomasyon sistemleri” olarak adlandırmak çok daha doğru bir çerçeve çizer.

Evet, “akıllı ev” kulağa hoş geliyor. Ama gerçekte onlar zekâ tabanlı sistemlerdir.
Bu farkı bilmek küçük gibi görünse de, teknolojiye daha bilinçli yaklaşmamızı sağlayacak önemli bir adımdır.

Bu içeriği paylaşın: